Wanneer archeologisch onderzoek?
In het kader van een bouw-, sloop- of aanlegvergunning, controleert de Milieudienst of archeologische waarden mogelijk in het geding zijn. Als dit het geval is zal een bureau-onderzoek worden voorgeschreven, eventueel gevolgd door een archeologisch onderzoek. In sommige gevallen zal een opgraving noodzakelijk zijn of moeten de bouw- of sloopwerkzaamheden worden begeleid door een deskundig archeoloog. Uiteraard wordt er op toegezien dat de werkzaamheden worden uitgevoerd door daartoe erkende bedrijven en personen.
Soorten archeologisch onderzoek
In een bureauonderzoek staat het bestuderen van onder andere bodemkaarten en historische kaarten centraal. Hieruit vloeit een uitspraak voort over de verwachting dat archeologische ‘vondsten’ voorkomen in het betreffende gebied. Een gemeente kan besluiten deze verwachting in het veld te laten testen met bijvoorbeeld grondboringen. Hierbij wordt bepaald of de bodemlagen nog intact zijn en wordt speciaal gekeken naar de aanwezigheid van archeologische indicatoren (vondsten zoals: aardewerk, bot, vuursteen, baksteen en dergelijke). Bij een positieve uitkomst wordt veelal een zogenaamd proefsleuvenonderzoek geadviseerd. Op basis van een van tevoren vastgesteld Programma van Eisen wordt vervolgens een beperkte opgraving uitgevoerd met als doel het vinden en waarderen van archeologische sporen en het begrenzen van een eventuele vindplaats. Het gaat hier bijvoorbeeld om bakstenen muren, waterputten, vuursteenconcentraties of verstoringen in de natuurlijke bodemlagen die zich enkel laten herkennen door hun kleurverschil met de oorspronkelijke ondergrond. Een extern archeologisch bureau verricht de grondboringen en het proefsleuvenonderzoek; de archeoloog van de Milieudienst heeft hierbij een adviserende en, indien gewenst, een coördinerende taak.
Kosten archeologisch onderzoek
De kosten van het archeologische onderzoek zijn voor diegene die de grond wil "verstoren". Dat is in vrijwel alle gevallen de aanvrager van de (bouw)vergunning of vrijstelling. De kosten zijn sterk afhankelijk van het soort onderzoek. Bij een groot onderzoek, kunnen de kosten fors zijn. Informeer in voorkomende gevallen daarom altijd eerst of er andere oplossingen mogelijk zijn.
Behoudenswaardige archeologische resten
Als het proefsleuvenonderzoek de aanwezigheid van archeologische sporen of vondstspreidingen aantoont, wordt met een scoretabel bepaald of deze resten behoudenswaardig zijn. Is dit het geval, dan komt de vraag aan de orde of behoud op de plaats zelf een optie is. Als dit onmogelijk is, zal de gemeente het advies krijgen om een opgraving te doen. Ook voorafgaand hieraan wordt een Programma van Eisen opgesteld. De regio-archeoloog kan deze schrijven of beoordelen. De Regio-Archeoloog is ook in te schakelen voor het coördineren van publieksgerichte activiteiten.
Datum actualisatie: 11-2-2011